Màu đen tưởng chừng không có chút cảm xúc nhưng lại là màu sắc lột tả cảm xúc hiệu quả nhất. Ẩn sau đó là những câu chuyện về trào lưu, về phong cách. Sự tồn tại của những phong cách tăm tối mà các nhà thiết kế của trào lưu avant garde, phong cách gothic đã trở thành chính thống và sự xuất hiện ngày càng nhiều của các nhà thiết kế trẻ hứa hẹn một tương lai sáng lạn cho “góc tối” này.
Coco Chanel gọi chiếc váy thun màu đen khiêm tốn bà thiết kế năm 1926 là “bộ đồng phục mới của phụ nữ hiện đại”. Vogue gọi nó là “Chanel Ford” – nhại theo tên của “Ford T”, mẫu xe được sản xuất hàng loạt đầu tiên trên thế giới và đã từng gây dựng sự nghiệp cho Ford. Váy Chanel cắt khá đơn giản, may bằng loại vải tương đối rẻ tiền, ai cũng có thể mua được và ai mặc cũng (dễ) đẹp. Đây là một ý tưởng khá giống của Henry Ford khi ông giới thiệu mẫu xe T bình dân, dành cho mọi công dân Mỹ, sơn màu gì cũng được, miễn là đó là màu đen nổi tiếng của mình (lý do là sơn màu đen vừa rẻ vừa bền). Chiếc váy đen nhỏ nhắn của Chanel về sau đi vào lịch sử của thời trang với cái tên dễ thương “ a little black dress”, viết tắt là LBD, trở thành tên gọi chung cho mọi kiểu váy đen có thiết kế đơn giản. LBD gắn liền với huyền thoại của nhiều tên tuổi vẻ vang của văn hóa thể giới. Audrey Hepburn tronh phim “Bữa sáng ở Tiffany” với LBD do Hubert Givechy thiêt kế trở thành một kiểu mẫu của vẻ đẹp sang trọng và lịch thiệp cho biết bao nhiêu thế hệ phụ nữ. Edith Piaf với giọng hát thô, trầm và mãnh liệt làm đắm say hàng triệu trái tim lúc nào cũng xuất hiện trên sân khấu trong LBD đơn giản nhất.
Không thể biết rằng Chanel có lường trước được thành công của LBD , nhưng chắc chắn bà biết rằng mình đã liều lĩnh như thế nào, vì Chanel lăng xê thời trang của mình bằng chính lối sống và hình ảnh của bản thân, biến chiếc váy đơn giản thành biểu tượng của phong cách mới. Elsa Schiaparelli – đối thủ của Chanel, nổi tiếng với màu hồng “shocking pink” gọi LBD là “trang phục của góa phụ”. Còn Poiret, người tự xưng là ông hoàng của thời trang bấy giờ, khi gặp Coco Chanel năm 1928 – tức là hai năm sau khi LBD ra mắt, vẫn châm chọc bà với câu hỏi: “ Bà để tang ai vậy?”. “Thưa ông, để tang ông đấy!” – Chanel thản nhiên trả lời.
Lẽ dĩ nhiên là màu đen thời giấy giờ chỉ dành riêng cho các bà quả phụ. Người ta chỉ mặc đồ đen khi tham dự các buổi lễ tang. Vào đầu thế kỉ XX, phong tục tập quán của châu Âu đòi hỏi phụ nữ chịu tang chồng ít nhất là 2 năm. Mữ hoàng Anh Victoria để tang chồng Albert 40 năm, nhưng không thiếu phụ nữ chọn trang phục đen để mặc đến cuối đời, sau khi họ chôn cất chồng mình. Tông đen của màu sắc đi cùng vời sự khắc khổ của chất liệu và dáng áo hay cắt đường cắt may khiêm tốn. Những chi tiết mang tính chất trang trí nhỏ nhất như thuê, ren hay nơ buộc từ những băng vải nhỏ, hay nữ trang bằng đá hoặc gỗ, tất nhiên cũng phải là màu đen, chỉ được phép xuất hiện vào cuối giai đoạn chịu tang. Về sau, các bà quả phụ có thể mặc đồ tông sáng hơn, nhưng cũng chỉ là những màu trung tính.
NHỮNG CÁI CHẠM TỚI MÀU ĐEN
Vào cuối những năm 1950, đầu 1960, một “màu đen khác” tràn ngập đường phố Paris, hay nói đúng hơn là những quán café bên một bờ của sông Seine, ở quận Paris Saint Germain, nơi giới trí thức, các nhà văn, nhà thơ, nhà triết học hay lui tới. Đó là những người theo thuyết hiện sinh với những ý tưởng táo bạo và lối sống mới gây ảnh hướng đến lớp trẻ châu Âu. Họ không để ý mấy đến hình dáng bên ngoài của mình, nam giới mặc áo len cao cổ, nữ chọn váy ngắn và mũ nổi. Phong cách của những nhà trí thức mới được Yves Saint Laurent thể hiện trong bộ sưu tâp năm 1960 mang tên “Beat Look” cho thương hiệu Christian Dior, tất nhiên là ông “thời trang hóa” trang phục của họ trên các chất liệu xa hoa đắt tiền của haute couture. Đây là lần đầu tiên thời trang của đường phố chiếm lĩnh sàn diễn và “tài nguyên” của haute couture. Điển hình là áo da màu đen dành cho dân chơi xe máy phân khối lớn, được Yves cho may từ da ca sấu, viền lông thú. “Beat Look” và màu đen Yves gắn liền với sự xuất hiện của một tầng lớp tri thức thành thị mới, táo bạo vượt qua khuôn khổ của những trang phục làm đẹp, ngay lập tức gây nên sự phẫn nộ trong giới khách hàng giàu có của Dior. Cũng như Chanel, Yves đi trước thời trang một bước, nhưng nhịp điệu của đường phố đành phải dừng bước trước sự bảo thủ của haute couture. Đây là bộ sưu tập cuối cùng của Yves cho Dior, trước khi ông bị gọi nhập quân ngũ – lý do khiến nhà thiết kế trẻ tuổi tài ba rơi vào tình trạng suy sụp tinh thần. Dior quay lưng lại với ông, sau khi xuất ngũ Yves quay trở lại Dior chỉ để thấy vị trí của mình đã bị người khác chiếm giữ
Sáu năm sau bộ sưu tập “Beat Look”, Yves – lúc này đã đứng đầu thương hiệu riêng YSL- một lần nữa gây ấn tượng với màu đen “giới tính” rất sexy của “Le Smoking”, bộ cánh cho phái đẹp dựa trên trang phục tuxedo truyền thống của nam giới. Màu đen của những năm 70 gắn liền với bạo lực và vô chính phủ, khi các băng đảng cổ động viên, bọn lưu manh thành thị mà đặc biệt là nhóm “skinhead”(đầu trọc) chọn áo polo đen của Fred Perry, cùng quần bò Levis, giầy lính cao cổ làm đồng phục. Tại London, Vivienne Westwood sáng tạo ra thời trang punk với các trang phục đen rách rưới. Thập kỉ 80, người Nhật xuất hiện ở Paris với những bộ sưu tập đen, các đường cắt may không đối xứng, một lần nữa làm đảo lộn mọi quy luật của thời trang.
Đầu thể kỉ XXI, những nhà thiết kế mốt trẻ xuất hiện cùng với những ảnh hưởng của các nhóm tiểu văn hóa, đặc biệt là của nhạc rock và gothic. Thời trang của Rick Owens, Gareth Pugh hay Ricardo Tisci (Givenchy) không chỉ là những thiết kế hợp mốt. Nó lôi cuốn bởi nó phản ánh bản sắc văn hóa riêng của họ. Phong cách đen u ám và huyền bí nhanh chóng lan rộng thành một xu hướng thời trang lớn. Thật khó tưởng tượng khi chỉ vài năm trước, trang phục mùa hè màu đen vẫn bị coi là một lỗi lầm không thể tha thứ
Các bộ sưu tập của người Nhật khởi đầu trường phái “deconstruction” (phá phách) cổ tình phá vỡ những quy định nghiêm ngặt của thời trang châu Âu, từ cách cắt may, dựng áo, đến chất liệu và phương thức hoàn thiện trang phục. Dáng áo không đối xứng, vải “rách” hay các đường cắt sờn là một ví dụ. Màu đen đem lại cho các trang phục kì lạ này thêm nhiều ý nghĩa. Đen của sự khước từ - phủ nhận quan điểm trang phục phải đem lại cái đẹp hoàn hảo, hào nhoáng cho người mặc. Đen của “thời trang trí thức” – nhường sự chú ý cho những phá cách, đột phá của cấu trúc trang phục hay chất liệu mới. Cuối cùng thì đen của màu sắc – một sự “tạo màu” phong phú chỉ với một tông màu đen. Sự thông dụng của màu đen trong thời trang có thể coi là đạt đến đỉnh điểm tượng trưng và có phần trái khoáy, khi thương hiệu Mỹ GAP dùng chiếc áo phông đen trang trí cho tủ kính trưng bày mặt tiền cửa hiệu tại New York. Chẳng có gì đơn giản hơn, không đòi bất cứ một nỗ lực trí óc nào để thiết kế hay mặc một chiếc áo phông đen. Chiếc áo phông đen của GAP khiến Rei Kawakubo từ bỏ màu đen và bắt đầu thử nghiệm với màu sắc. Nhà thiết kế mốt tài ba này quay lưng lại với màu đen năm nay, cùng với thương hiệu “Black Comme des Garcons”. Các trang phục điển hình cho phong cách của Comme trong hai màu đen trắng sẽ được bán với giá thấp hơn bình thường tại một số cửa hàng nhất định ở Paris, New York,
No comments:
Post a Comment